Dân tộc Dao là một trong 54 dân tộc anh em đang sống trên dải đất Việt Nam. Hiện nay, dân tộc Dao có khoảng gần 500.000 người, phân bố chủ yếu ở các tỉnh vùng cao biên giới phía bắc Việt Nam như Tuyên Quang, Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn. Hầu hết các nhóm người Dao đều thờ tổ tiên là Bàn Hồ. Một số ngành nghề thủ công của người Dao rất phát triển như dệt vải, rèn, mộc, làm giấy, ép dầu...

Trong Viện bảo tàng dân tộc Việt Nam tại Hà Nội, những hình ảnh về cuộc sống và phong tục tập quán trong lao động và tâm linh của người Dao được trưng bày một cách trang trọng với nhiều hiện vật phong phú, nhằm giới thiệu với người xem sự phân bố dân cư và nét văn hoá độc đáo, lịch sử của người Dao gắn liền với lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước ở Việt Nam. Người Dao ở Việt Nam có nhiều nhóm địa phương khác nhau có tên gọi là Dao đỏ, Dao quần chẹt, Dao lô ngang, Dao tiền, Dao quần trắng... Đàn ông Dao để tóc dài búi sau gáy, hoặc để chỏm tóc trên đỉnh đầu. Y phục thường quần áo ngắn hoặc dài màu chàm. Trang phục của phụ nữ phong phú hơn, hiện vẫn giữ được các nét hoa văn truyền thống. Người Dao có nền văn hoá lịch sử lâu đời và tri thức dân gian rất phong phú, đặc biệt là y học cổ truyền. Họ không có văn tự riêng mà sử dụng chữ Hán đã được Dao hoá gọi là chữ Nôm Dao. Tiếng nói của họ thuộc ngữ hệ H’Mông - Dao. Người Dao là một cộng đồng cư dân canh tác vào vùng rẻo cao giữa đồi núi. Họ sống chủ yếu bằng nghề trồng lúa nương và lúa nước với kỹ thuật canh tác khá tiến bộ. Họ vừa làm nương vừa làm ruộng. Xưa kia họ chuyên du canh du cư, nghĩa là sau dăm bảy năm họ bỏ làng bỏ bản đi tìm vùng đất mới. Ngày nay người Dao đã bỏ phong tục đó, xây dựng cuộc sống mới định canh định cư. Vừa phát triển nương rẫy vừa bảo vệ và khai thác rừng hợp lý. Ông Nguyễn Văn Huy, Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam cho biết những nét đặc trưng nhất về văn hoá của cộng đồng người Dao đang sinh sống tại Việt Nam: Một trong những đặc trưng nhất của người Dao ở Việt Nam là có rất nhiều nhóm địa phương khác nhau. Theo thống kê, dân tộc Dao có 9 nhóm địa phương nên cách ăn mặc và nền văn hoá của họ rất đa dạng. Giữa nhóm Dao này với nhóm Dao khác được phân biệt chủ yếu qua trang phục đặc biệt là nữ phục. Y phục của người Dao gắn liền với đám cưới. Ai mà có may mắn được dự một đám cưới của người Dao thì sẽ cảm thấy hết sức thú vị vì họ ăn mặc sặc sỡ, nhiều phong tục thú vị gắn liền với sự cầu mong cho cuộc sống sinh sôi nảy nở. Quà cưới cho đôi vợ chồng là một đôi gà để tượng trưng cho điều đó. Nhưng nói đến phong tục người Dao phải nói tới lễ cấp sắc. Đây là một nghi lễ, một sinh hoạt mà không một người đàn ông dân tộc Dao nào không trải qua. Hiện nay ở tất cả các làng của người Dao các em trai ở lứa tuổi từ 13 - 14 tuổi được làm lễ cấp sắc. Lễ được diễn ra rất thiêng liêng có thầy cúng và bà con trong bản chứng kiến. Những chàng trai người Dao sau khi được cấp sắc coi như có quyền làm người lớn và chịu trách nhiệm trước cộng đồng dân tộc của mình.

Kiến trúc nhà ở của người Dao cũng rất phong phú tuỳ nhóm mà ở nhà sẽ nhà trệt hay nửa sàn, nửa đất. Hiện nay tại Bảo tàng dân tộc học Việt Nam ngôi nhà nửa sàn nửa đất được chọn để trưng bày và giới thiệu. Loại nhà nửa sàn nửa đất, là loại kiến trúc nhà cửa của riêng người Dao, gắn liền với cuộc sống du canh du cư trước đây. Điều đặc biệt là toàn bộ ngôi nhà của người Dao đều được làm bằng tranh tre nứa lá, không có một chút gạch ngói. 8 cột cái trong nhà được làm bằng những cây gỗ quí, có tuổi rất già 80-90 năm. Mỗi lần chuyển nhà, họ có thể bỏ phên, tranh tre nứa lá còn những cột cái bằng gỗ quí có sức bền với thời gian thì họ chuyên chở đi để làm ngôi nhà nơi ở mới.

Ngày nay, đồng bào dân tộc Dao đang chung sống với nhiều dân tộc anh em khác trên vùng núi phía bắc Việt Nam. Với chính sách quan tâm đầu tư cho vùng sâu vùng xa, cuộc sống của đồng bào Dao đang ngày được đảm bảo và tốt đẹp hơn. Họ được hưởng những điều kiện về cơ sở hạ tầng như điện, đường, trường và trạm xá như mọi vùng nông thôn khác ở các tỉnh miền xuôi. Có thể có bản làng dân còn ở quá cao và heo hút, song cuộc sống của họ đã có định hướng mới cho tương lai.